Cyberbezpieczeństwo w firmie

Współczesne cyberbezpieczeństwo to nie tylko antywirus na kilku komputerach, ale ochrona całych systemów informatycznych i pracy firmy w sieciach teleinformatycznych. Ataki z użyciem phishingu, smishingu, deep fake czy złośliwego oprogramowania są dziś usługą „na wynajem”, a celem są już nie tylko korporacje, ale także średnie firmy i dostawców usług cyfrowych. Z perspektywy polskiego porządku prawnego i regulacji o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa przedsiębiorstwa mają obowiązek dbać o bezpieczeństwo cyfrowe w celu ochrony danych i ciągłości działania. W praktyce oznacza to, że każda firma musi traktować bezpieczeństwo na równi z finansami czy sprzedażą.

Kradzież danych osobowych jako główny cel ataków

Dla cyberprzestępców kradzież danych osobowych oraz danych finansowych to najprostsza droga do pieniędzy. Klasyczny phishing udaje mail od banku lub kuriera i wyłudza loginy, hasła czy dane kart. Smishing działa podobnie, ale przez SMS. Coraz częściej ataki wykorzystują też deep fake – spreparowany głos „szefa”, który prosi o pilny przelew. Część udanych ataków wynika z bardzo prostych błędów: kliknięcia w złośliwy link, zignorowania ostrzeżeń przeglądarki czy używania tych samych haseł w wielu miejscach. Ochrona polega na połączeniu technologii (MFA, filtry poczty, segmentacja sieci) z jasnymi procedurami i edukacją użytkowników, tak aby poufnych informacji nie dało się wyciągnąć jedną sprytną wiadomością.

Znaczenie cyberbezpieczeństwa w czasach phishingu, smishingu i deep fake

Realne znaczenie cyberbezpieczeństwa najlepiej widać, gdy zrozumiesz, jak wyglądają współczesne ataki. Phishing i smishing bazują na psychologii zachowań użytkowników, BEC (Business Email Compromise) udaje realną korespondencję z kontrahentem, a ransomware szyfruje dane i żąda okupu. Do tego dochodzi złośliwe oprogramowanie instalowane po kliknięciu w załącznik, które przez długi czas potrafi pozostawać niewidoczne. Takie zagrożenia związane z codziennym korzystaniem z poczty, komunikatorów i chmury mają kluczowe znaczenie dla firmy, która w zakresie cyberbezpieczeństwa korzysta wyłącznie z hasła i „zdrowego rozsądku”. Tymczasem cyberbezpieczeństwo wymaga spójnie zaprojektowanej strategii, obejmującej ludzi, procedury i narzędzia.

Co w praktyce mieści się w zakresie cyberbezpieczeństwa w firmie

Dobrze poukładane działania w zakresie cyberbezpieczeństwa obejmują nie tylko technologię, ale i organizację pracy. W dużych przedsiębiorstwach często posiada zespół ds bezpieczeństwa lub wręcz dział cyberbezpieczeństwa, czasem w ramach wyodrębnionego działu ds ryzyka. Idełem jest stworzenie dedykowanego działu zajmującego się bezpieczeństwem, ale w obecnej sytuacji niedoboru specjalistów na rynku pracy to jedna z głównych barier. Dlatego wiele firm oprócz własnego personelu korzysta z usług dostawców zewnętrznych i usługami zewnętrznych ekspertów, budując model łączący kompetencje wewnętrzne z zewnętrznym centrum kompetencji lub security operations center. Taki układ pozwala na monitoring w czasie rzeczywistym, działania ochronne w sieciach teleinformatycznych i wsparcie w obszarze cyberbezpieczeństwa, zarządzania incydentami i zarządzania ryzykiem.

Kultury bezpieczeństwa nie da się kupić – trzeba ją zbudować

Firma, która nie posiada wypracowanej kultury bezpieczeństwa, będzie zawsze podatna na ataki, niezależnie od tego, jak dobrze wyposażony dział cyberbezpieczeństwa posiada. W praktyce oznacza to, że samych haseł i regulaminu nie wystarczy; potrzebne są regularne szkolenia, realistyczne symulacje ataków (np. wysyłanie testowych maili phishingowych), proste i jasne zasady postępowania przy podejrzeniu incydentu oraz klarowna komunikacja kryzysowa. W wielu firmach brak dedykowanego zespołu sprawia, że cyberbezpieczeństwo ląduje w rękach zespołów IT, które mają już nadmiar konkretnych obowiązków związanych z administracją systemami. Dlatego tak ważna jest świadomość, że skuteczna ochrona to również kwestia nawyków – od blokowania ekranu po weryfikację nadawcy przed otwarciem załącznika.

Krajowy system, SOC i specjalizacja – jak to wygląda w Polsce

Na poziomie państwa działa krajowy system i regulacje o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, oparte na krajowych przepisach wdrażających dyrektywy unijne obowiązujące na terytorium Unii. W sprawie środków organizacyjnych i technicznych wskazują one, że organizacje powinny mieć spójnie zaprojektowane procesy, jasno zdefiniowane konkretnych obowiązków oraz struktury, które zapewni skutecznej ochrony danych. W praktyce wiele dużych przedsiębiorstw w Polsce deklaruje posiadanie rozwiązań typu security operations center, struktur SOC i całodobowych zespołów, ale większości opierają się one na własnych zasobach, co przy rosnącej potrzebie wykwalifikowanej kadry i innych kompetencji bywa trudne. Coraz częściej pojawia się więc model, w którym firma posiada zespół ds bezpieczeństwa wewnątrz, a jednocześnie korzysta z usług dostawców zewnętrznych i wsparcia SOC manager po stronie partnera. Taki układ zapewnia ochronę wyłącznie wtedy, gdy jest to relacja świadoma i dobrze zarządzana, a nie „odfajkowanie” wymogu.

Cyberbezpieczeństwo jako proces stałego działania

Dojrzałe działania ochronne w firmie to nie jednorazowy projekt, ale kwestia stałego działania: aktualizacji systemów, testów bezpieczeństwa, kontroli dostępu do danych finansowych i poufnych informacji, monitorowania aktywności w systemach informatycznych oraz ciągłego uczenia się na podstawie incydentów. W praktyce oznacza to, że bez względu na to, czy firma ma rozbudowany dział, czy korzysta głównie z własnego personelu, czy usług dostawców zewnętrznych, ostatecznie o poziomie ochrony decyduje konsekwencja. Cyberbezpieczeństwo nie jest dodatkiem do biznesu – jest warunkiem, by ten biznes w ogóle mógł bezpiecznie działać online.