Ile zarabia sołtys? Dieta, dodatki i świadczenia

Sołtys w Polsce nie pobiera pensji, lecz dietę ustalaną uchwałą rady gminy. W 2026 roku kwoty wahają się od około 200 zł do ponad 1500 zł miesięcznie, a dodatkowo emerytowani sołtysi po dwóch kadencjach mogą pobierać świadczenie z KRUS w wysokości 373,67 zł (stan na 1 marca 2026 r., wg Prawo.pl – Od 1 marca sołtysi otrzymają wyższe świadczenie).

Najważniejsze informacje:

• Sołtys w 2026 roku otrzymuje dietę w przedziale 200-1500 zł miesięcznie, najczęściej 400-900 zł, ustalaną uchwałą rady gminy.
• Od 1 marca 2026 r. emerytowani sołtysi po minimum 2 kadencjach (7 lat) dostają z KRUS 373,67 zł miesięcznie po waloryzacji o 5,3%.
• Dieta sołtysa jest zwolniona z PIT do 3000 zł miesięcznie i nie podlega składkom ZUS, więc kwota netto równa się brutto.
• W gminach z systemem inkaso sołtys otrzymuje prowizję od zebranego podatku, której stawkę ustala odrębna uchwała rady gminy (zwykle kwotowo, np. kilka złotych od decyzji).
• Gmina Lubartów stosuje model procentowy diety w widełkach 18-24% kwoty bazowej, a w wielu gminach dieta za udział w sesji rady wynosi 150-300 zł.
• Od 1 stycznia 2026 r. sołtysi mogą zarządzać mieniem komunalnym sołectwa po otrzymaniu upoważnienia od wójta.
• Sołtys nie jest pracownikiem gminy, pełni funkcję społeczną na podstawie art. 37b ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

Ile zarabia sołtys w 2026 roku? Krótka odpowiedź

Sołtys w 2026 roku otrzymuje dietę w przedziale 200-1500 zł miesięcznie, zależnie od uchwały rady gminy i liczby mieszkańców sołectwa. Wynagrodzenie sołtysa składa się z miesięcznej diety oraz prowizji od zebranego podatku (system inkaso) w gminach, które stosują taki model. Do tego dochodzi świadczenie pieniężne z KRUS w kwocie 373,67 zł dla sołtysów-emerytów po dwóch kadencjach.

W Polsce nie istnieje jedna ogólnokrajowa stawka. Każda rada gminy decyduje samodzielnie w drodze uchwały. Dlatego sołtys w sąsiednich gminach może otrzymywać dwukrotnie różne kwoty, mimo zbliżonego zakresu obowiązków.

Składniki wynagrodzenia sołtysa w 2026 roku. Stan prawny: czerwiec 2026.

Czy sołtys dostaje pensję czy dietę? Podstawa prawna

Sołtys dostaje dietę, a nie pensję, ponieważ nie jest pracownikiem gminy. Pełni funkcję społeczną wybieraną przez mieszkańców sołectwa, bez umowy o pracę i bez umowy zlecenia. Podstawą wypłaty jest art. 37b ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Sejm RP – druk o sołtysach). To właśnie ustawa o samorządzie gminnym reguluje status sołtysa, sposób wyboru i zasady wynagradzania.

To istotne rozróżnienie, bo dieta:

• nie podlega składkom ZUS,
• jest zwolniona z PIT do kwoty 3000 zł miesięcznie (art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o PIT, wg Rzeczpospolita),
• wypłacana jest z budżetu gminy,
• nie wymaga umowy o pracę ani zlecenia.

Obok diety istnieje druga, odrębna forma wypłaty: świadczenie pieniężne z KRUS z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, wypłacane po zakończeniu kadencji (dla emerytów). Reguluje je ustawa z 26 maja 2023 r. (ISAP – Dz.U. 2023 poz. 1073), tekst jednolity w Dz. U. z 2024 r. poz. 1650 (ISAP).

Sołtys może równocześnie pobierać dietę gminną (w trakcie kadencji) oraz świadczenie KRUS (po jej zakończeniu, jeśli spełnia warunki).

Ile wynosi dieta sołtysa w 2026 roku? Widełki i średnie kwoty

Dieta sołtysa w 2026 roku mieści się najczęściej w przedziale 400-900 zł miesięcznie, choć w największych sołectwach przekracza 1500 zł. Rozpiętość zależy od wielkości sołectwa (liczby mieszkańców) oraz decyzji rady gminy. Im większe sołectwo, tym wyższe wynagrodzenie wyrażone w złotych, od kilkuset zł w małych jednostkach do ponad 1500 zł w największych.

Dieta może mieć formę zryczałtowaną (stała kwota miesięczna) albo być rozliczana kwotowo za każde posiedzenie rady gminy i zebranie wiejskie. Typowe widełki stosowane w uchwałach rad gmin:

Propozycje ustawowe z 2024 r. wskazywały 900 zł jako dietę dla wsi powyżej 1000 mieszkańców.

Źródło: analizy uchwał rad gmin, topagrar.pl, tygodnik-rolniczy.pl (2026)

Lubartów – model procentowy

Gmina Lubartów stosuje stawki procentowe wiązane z kwotą bazową stosowaną w samorządzie. Widełki rosną wraz z liczbą mieszkańców:

• do 200 mieszkańców: 18% kwoty bazowej,
• 201-400: 20%,
• 401-600: 22%,
• powyżej 600: 24%.

Konkretną kwotę bazową obowiązującą w danym roku oraz aktualny przelicznik znajdziesz w uchwale Rady Gminy Lubartów publikowanej w Biuletynie Informacji Publicznej gminy.

Dieta za udział w sesji rady

W wielu gminach sołtys otrzymuje osobną dietę za udział w sesji rady gminy, najczęściej w widełkach 150-300 zł, z niższą stawką za sesję w trybie nadzwyczajnym. Tak rozliczają sołtysów m.in. gminy publikujące uchwały w BIP (przykład Gminy Ojrzeń opisuje). Aktualne stawki sprawdź w uchwale swojej rady gminy.

Od czego zależy wysokość diety sołtysa?

Wysokość diety sołtysa w Polsce zależy od pięciu głównych czynników, nie tylko od liczby mieszkańców. Każda rada gminy waży je inaczej w uchwale, która stanowi jedyne wiążące źródło stawek w danej gminie.

1. Liczba mieszkańców sołectwa – im więcej, tym wyższa dieta (zazwyczaj proporcjonalnie).
2. Budżet gminy – bogatsze gminy oferują wyższe stawki w złotych.
3. Zakres obowiązków określony w statucie sołectwa.
4. System inkaso podatków – w niektórych gminach sołtys otrzymuje prowizję od zebranego podatku.
5. Liczba zwoływanych zebrań i sesji, jeśli gmina rozlicza dietę zadaniowo.

Ten sam zakres pracy w dwóch sąsiednich gminach może oznaczać kwoty od 200 do nawet 2000 zł miesięcznie. Decyduje wyłącznie uchwała rady gminy. Nie istnieje jednolita krajowa tabela stawek dla sołtysów.

Świadczenie sołtysowskie z KRUS – aktualne stawki 2026

Od 1 marca 2026 r. świadczenie pieniężne z KRUS dla emerytowanych sołtysów wynosi 373,67 zł miesięcznie (po waloryzacji 5,3% z poziomu 354,86 zł)^[1]. Wypłaca je Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego niezależnie od emerytury z ZUS lub innego organu rentowego.

Podstawa prawna: ustawa z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (ISAP – Dz.U. 2023 poz. 1073); tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 1650 (ISAP).

Warunki świadczenia z KRUS wg ustawy z 26 maja 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1073)

Warunki przyznania świadczenia

• pełnienie funkcji sołtysa przez co najmniej 2 kadencje (minimum 7 lat),
• osiągnięcie wieku emerytalnego (kobiety 60 lat, mężczyźni 65 lat),
• brak skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne związane z pełnieniem funkcji.

Wniosek składa się w oddziale regionalnym KRUS wraz z zaświadczeniem od wójta o okresie pełnienia funkcji. Szczegóły procedury opisuje.

Propozycja stałej pensji 4666 zł

W 2025 roku pojawiła się propozycja wprowadzenia stałej pensji 4666 zł brutto dla sołtysów. Inicjatywa wywołała szeroką debatę publiczną. Zwolennicy wskazują na rosnący zakres obowiązków (od 1 stycznia 2026 r. sołtysi mogą zarządzać mieniem komunalnym za upoważnieniem wójta, wg ^[7]). Przeciwnicy podnoszą argument obciążenia budżetów gmin. Projekt nie został uchwalony.

Czy dieta sołtysa jest adekwatna do obowiązków?

Dieta sołtysa w przedziale 400-900 zł często bywa uznawana za nieadekwatną do realnego nakładu pracy, który w większych sołectwach obejmuje 40-60 godzin obowiązków miesięcznie. Składają się na nie zadania administracyjne, mediacyjne i organizacyjne, opisywane w uchwałach i wypowiedziach środowiska sołtysów.

Porównanie: praca vs. wynagrodzenie

Stawki godzinowe pozostają poniżej minimalnej stawki godzinowej brutto obowiązującej w 2026 r. (31,40 zł). To argument często podnoszony w petycjach środowiska sołtysów na łamach prasy samorządowej.

Co robi sołtys w typowym miesiącu?

Zakres zadań waha się od inkasa podatku rolnego, przez organizację zebrań wiejskich, po mediacje sąsiedzkie i interwencje w sprawach infrastruktury. Sołtys nie ma stałych godzin pracy. Pracuje wtedy, gdy mieszkańcy tego potrzebują, w tym wieczorami i w weekendy. Stąd petycje o urealnienie diet, składane do rad gmin w większych sołectwach.

Potrącenia z diety sołtysa – za co mniejsza wypłata?

Dieta sołtysa może zostać obniżona za nieobecność lub niewykonanie obowiązków, jeśli przewiduje to uchwała rady gminy. Dieta stanowi rekompensatę przede wszystkim za udział w sesjach rady gminy i naradach z wójtem, dlatego brak obecności bezpośrednio przekłada się na pomniejszenie wypłaty. Typowe potrącenia mieszczą się w widełkach 5-20% diety za pojedyncze uchybienie, zgodnie z postanowieniami uchwał publikowanych w BIP gmin.

Przykładowe potrącenia

Uchwały rad gmin (np. Bądkowo) najczęściej przewidują potrącenie 5% diety za nieuczestniczenie w:

• sesji rady gminy,
• naradach organizowanych przez wójta,
• zebraniach wiejskich,
• a także za niewykonywanie zadań wynikających ze statutu sołectwa.

Kiedy potrącenia nie obowiązują?

Dieta nie ulega potrąceniu, jeśli nieobecność wynika z:

• podróży służbowej związanej z pełnieniem funkcji (sołtysowi przysługuje też zwrot kosztów podróży na zasadach ustalonych przez radę gminy),
• udziału w posiedzeniach lub pracach organów wskazanych przez radę gminy,
• udokumentowanej choroby (w niektórych gminach).

Zbieg z funkcją radnego

Jeśli sołtys jest jednocześnie radnym gminy, otrzymuje dwie odrębne diety (sołtysowska oraz radnego). Druga z nich może być pomniejszana za nieobecność na sesjach.

Konkretne stawki potrąceń sprawdzisz w Biuletynie Informacji Publicznej swojej gminy, w uchwale o dietach sołtysów.

Obowiązki sołtysa – za co dostaje dietę?

Sołtys reprezentuje mieszkańców na sesjach rady gminy, organizuje zebrania wiejskie, zarządza funduszem sołeckim oraz koordynuje lokalne wydarzenia. To główne zadania, za które otrzymuje dietę w złotych z budżetu gminy. Pełna lista wynika ze statutu sołectwa uchwalanego przez radę gminy.

Reprezentacja i mediacja

Sołtys uczestniczy w sesjach rady gminy bez prawa głosu, ale z prawem zabierania głosu w sprawach sołectwa. Mediuje w sporach sąsiedzkich, zgłasza problemy mieszkańców do wójta i przekazuje informacje zwrotne. Pełni rolę pierwszej linii kontaktu w sprawach lokalnych.

Zarządzanie funduszem sołeckim

Sołtys koordynuje wydatkowanie funduszu sołeckiego (średnio 20-50 tys. zł rocznie w sołectwie liczącym 500-1000 mieszkańców). Planuje budżet, organizuje głosowanie mieszkańców i rozlicza wydatki z urzędem gminy. Fundusz sołecki to narzędzie, dzięki któremu mieszkańcy decydują o priorytetach inwestycyjnych.

Inkaso podatków i administracja

W większych gminach z systemem inkaso sołtys pobiera podatek rolny i od nieruchomości od mieszkańców. Otrzymuje za to prowizję od podatku, której wysokość ustala rada gminy w odrębnej uchwale (zwykle kwotowo, np. kilka zł od decyzji, rzadziej procentowo). Doręcza również decyzje podatkowe mieszkańcom sołectwa.

Organizacja wydarzeń lokalnych

Sołtys odpowiada za festyny, dożynki, zebrania wiejskie i akcje społeczne. Koordynuje logistykę, promocję i rozliczenia. Od 1 stycznia 2026 r. może też zarządzać mieniem komunalnym sołectwa po otrzymaniu upoważnienia od wójta – to nowość wprowadzona ustawą.

Dieta sołtysa a podatki – PIT i ZUS

Dieta sołtysa jest zwolniona z podatku PIT do kwoty 3000 zł miesięcznie na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 17 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Rzeczpospolita). Sołtys nie odprowadza składek ZUS od diety, ponieważ nie jest pracownikiem gminy.

Oznacza to, że dieta 400-900 zł netto = brutto, ponieważ mieści się w limicie zwolnienia. Dla porównania: pensja 900 zł brutto na umowie o pracę dawałaby około 670 zł na rękę.

Jeśli sołtys ma jednocześnie inną pracę, dieta nie wpływa na obliczenie składek z tytułu zatrudnienia. Można też równocześnie pobierać emeryturę i dietę sołtysa.

FAQ – najczęstsze pytania o zarobki sołtysa

Ile dostaje się za sołtysa?

Sołtys w 2026 roku dostaje dietę 200-1500 zł miesięcznie, zależnie od uchwały rady gminy. Najczęstsze stawki to 400-900 zł. Dodatkowo emerytowani sołtysi po dwóch kadencjach otrzymują 373,67 zł miesięcznie z KRUS^[1].

Ile wynosi dieta sołtysa?

Dieta sołtysa wynosi typowo 400-900 zł miesięcznie. W sołectwach do 250 mieszkańców jest to 400-500 zł, w sołectwach 251-500 mieszkańców 500-600 zł, a powyżej 500 mieszkańców 600-900 zł lub więcej (źródło: analizy uchwał gminnych,).

Ile zarabia sołtys wsi w 2026 roku?

Sołtys wsi zarabia w 2026 r. od 200 zł w najmniejszych sołectwach do ponad 1500 zł w największych^[11]. Przykładowo w Gierałtowicach dieta sołtysa sięga około 1486 zł, co stawia tę gminę w czołówce w skali kraju.

Ile sołtys dostaje kasy?

Sołtys dostaje miesięcznie sumę kilku składników w złotych: dietę gminną (200-1500 zł), ewentualnie prowizję od podatku w systemie inkaso, dietę za udział w sesji rady (150-300 zł) oraz po zakończeniu funkcji 373,67 zł z KRUS (jeśli spełnia warunki).

Czy sołtys dostaje pensję czy dietę?

Sołtys dostaje dietę, nie pensję. Pełni funkcję społecznie. Nie jest pracownikiem gminy, tylko reprezentantem mieszkańców wybranym w wyborach bezpośrednich. Dieta jest zwolniona z PIT do 3000 zł miesięcznie i nie podlega składkom ZUS. Podstawa prawna: art. 37b ustawy o samorządzie gminnym (Sejm RP).

Czy sołtys ma prawo do emerytury?

Funkcja sołtysa nie daje prawa do emerytury (brak składek ZUS od diety), ale po dwóch kadencjach (min. 7 lat) i osiągnięciu wieku emerytalnego przysługuje świadczenie z KRUS w wysokości 373,67 zł miesięcznie jako dodatek do innej emerytury.

Czy sołtys może pracować na etacie?

Tak. Funkcja sołtysa nie jest stosunkiem pracy i można ją łączyć z zatrudnieniem na umowę o pracę, działalnością gospodarczą czy emeryturą. Dieta nie wpływa na podstawę wymiaru składek z innych tytułów.

Artykuł oparty na analizie ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm.), ustawy o świadczeniu sołtysowskim (ISAP – Dz.U. 2024 poz. 1650), uchwał konkretnych rad gmin oraz danych z portali samorządowych. Stan prawny: czerwiec 2026 r. Konkretne kwoty diet w Twojej gminie sprawdzaj w Biuletynie Informacji Publicznej. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Źródła

1. gov.pl/web/krus/swiadczenie-pieniezne-z-tytulu-pelnienia-funkcji-soltysa
2. pit.pl/aktualnosci/minimalne-wynagrodzenie-i-stawka-godzinowa-w-2026-r-1009432
3. gov.legalis.pl/zbieg-diet-radnego-gminy-bedacego-soltysem